Hoe kies je de juiste AI-geletterdheid training? Een checklist voor 2026.
Ferry Hoes
13 mei 2026
De markt voor AI-geletterdheid trainingen is vol. Elke grote opleider, elk adviesbureau en elk e-learningplatform biedt inmiddels iets aan onder de noemer "AI-geletterdheid". De prijzen lopen uiteen van gratis tot meer dan duizend euro per medewerker. De kwaliteit nog verder.
Voor jou als HR-manager, L&D-professional of directeur is dat lastig. Want een foute keuze heeft gevolgen. Niet alleen voor de portemonnee, maar ook voor de audit-readiness van je organisatie.
Deze checklist geeft je 10 concrete criteria om elke training snel en systematisch te beoordelen.
Waarom de keuze meer is dan een prijsvraag
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht organisaties om passende maatregelen te nemen voor AI-geletterdheid. De wet schrijft geen specifiek certificaat voor, maar het woord "passend" is niet vrijblijvend. Bij een audit moet je kunnen aantonen dat de training aansloot bij de context van jouw organisatie, de rollen van je medewerkers en de risico's van de systemen die je gebruikt.
Dat stelt eisen aan de training die je kiest. Niet elke "AI-training" telt even zwaar.
De 10 criteria
Is er een examen met slagingsgrens?
Een training die eindigt met een deelnamebewijs bewijst aanwezigheid. Een training die eindigt met een examen bewijst kennis. Dat verschil is bij een audit groot. Zoek naar trainingen met een adaptief examen, een minimale slagingsdrempel van 70%, en een certificaat dat daaraan gekoppeld is. Vraag altijd: wat moet iemand bewijzen om het certificaat te ontvangen?
Is de training volledig Nederlandstalig?
Ondertitels zijn geen vervanging. Een training die je medewerkers in het Engels doorloopt, terwijl zij in het Nederlands werken, vergroot de kans op begripsfouten en verkleint de retentie. AI-geletterdheid gaat over nuance. Nuance gaat verloren in vertaling.
Is de prijs per seat transparant gepubliceerd?
Trainingen die alleen "op aanvraag" een prijs geven zijn niet per definitie duurder. Maar het gebrek aan transparantie vertraagt je inkoopproces en maakt vergelijken lastig. Publiceer je prijs of niet: dat is een keuze die iets zegt over hoe een aanbieder met zijn klanten omgaat.
Hoe snel kun je starten na bestelling?
Als jij vandaag besluit, wanneer kan je team beginnen? Sommige aanbieders starten binnen twee werkdagen. Andere hebben een offertefase van drie weken, gevolgd door een LMS-integratie die nog eens vier weken duurt. Als augustus 2026 je deadline is, telt die doorlooptijd.
Sluit de inhoud aan op EU AI Act Artikel 4?
Niet elke AI-training is EU AI Act-specifiek. Trainingen gebaseerd op internationale kaders, andere AI-standaarden of generieke digitale vaardigheden dekken niet automatisch de verplichtingen van Artikel 4. Controleer of de training expliciet verwijst naar Verordening 2024/1689 en de deployer-verplichtingen die daarin staan.
Is de training geschikt voor medewerkers zonder technische achtergrond?
De AI Act gaat over iedereen die met AI werkt, niet alleen over IT'ers of data scientists. De meeste medewerkers in een gemiddelde organisatie hebben geen technische achtergrond. Een training die uitgaat van programmeerkennis of wiskundig begrip sluit de meerderheid van je team uit.
Hoe wordt de inhoud actueel gehouden?
De AI Act is in beweging. De uitvoeringsbesluiten van de Europese Commissie, de richtsnoeren van de Autoriteit Persoonsgegevens, de handhavingspraktijk: alles verandert nog. Vraag naar de update-frequentie van de cursusmaterialen. Een training die voor het laatst werd bijgewerkt in 2024 dekt de stand van 2026 niet.
Is er rolspecifieke verdieping beschikbaar?
Een receptioniste die een AI-chatbot gebruikt heeft andere kennis nodig dan een HR-manager die werft met een AI-selectietool. Een goede training biedt minimaal drie niveaus: basisbewustzijn voor alle medewerkers, functionele toepassing voor actieve gebruikers, en risicobeheer voor beslissers. Vraag of dat onderscheid gemaakt wordt.
Hoe wordt het certificaat opgeslagen en gedeeld?
Een certificaat dat alleen als PDF in een e-mail aankomt, is minder bruikbaar dan een digitaal ondertekend certificaat dat deelbaar is via LinkedIn en herleidbaar is bij een audit. Vraag: is het certificaat persoonsgebonden, digitaal ondertekend, en hoe bewaar je de resultaten centraal voor jouw organisatie?
Is er een optie voor leidinggevenden?
Artikel 4 geldt voor alle medewerkers die met AI werken. Maar leidinggevenden dragen een extra verantwoordelijkheid: zij beslissen over de inzet van AI-systemen. Een training die alleen de werkvloer bedient en management negeert, is onvolledig. Vraag of er een apart traject is voor directie en management, en of dat bij het pakket inbegrepen is of apart geprijsd.
De optelsom
Niet elk criterium weegt even zwaar voor elke organisatie. Voor de meeste Nederlandse organisaties zijn drie criteria doorslaggevend: examen-gebaseerde certificering (criterium 1), volledig Nederlandstalig (criterium 2) en snel starten (criterium 4). De overige criteria bepalen de kwaliteit op de langere termijn.
Gebruik deze checklist niet als afvinklijstje. Gebruik hem als gespreksstarter met de aanbieders die je overweegt. Een aanbieder die geen van deze vragen kan beantwoorden, kan jou ook niet helpen bij een audit.
Wat een training niet vervangt
Een AI-geletterdheid training is een bouwsteen, geen compleet huis. Een training vervangt niet: een AI-beleid voor jouw organisatie, een AI-register van de systemen die je gebruikt, heldere governance over wie welke AI-beslissingen neemt, en periodieke evaluatie van de risico's van je AI-toepassingen.
Als je die vier elementen mist, heb je gecertificeerde medewerkers in een organisatie die niet compliant is. Dat is beter dan niets. Maar het is niet genoeg.
Wil je meer context?
Niet zeker in welke categorie een aanbieder valt die je bekijkt? Lees het overzicht van 6 categorieën AI-geletterdheid aanbieders in Nederland. Dat helpt je elke aanbieder direct te plaatsen.
Waar staat jouw organisatie nu?
Doe de gratis AI Gereedheidscan. Tien vragen, drie minuten, direct inzicht in wat je nog mist voor augustus 2026.
Ferry Hoes
Ferry Hoes is veelgevraagd spreker en trainer op het gebied van AI-geletterdheid. Hij staat meermaals per maand op het podium voor organisaties zoals a.s.r., VodafoneZiggo en verschillende ministeries. In 2020 won hij de Anti-Discriminatie AI-Hackathon van de Nederlandse overheid.